मराठी म्हणी (Idioms)


“अ”
 
अती तेथे माती  कोणत्याही गोष्टीचा अतिरेक केला कि,त्याचा परिणाम नुकसानकारक ठरतो .
असतील शिते तर जमतील भुते एखाद्या माणसाकडून फायदा होणार असेल तर त्याच्याभोवती माणसे गोळा होतात.
अचाट खाणे म्हसनात जाणे खाणे-पिणे हे शरीरपोषणासाठी असते याचे भान न ठेवता अतिरेक केल्यास त्याचे दुष्परिणाम सहन करावे लागतात.
अती शहाणा त्याचा बैल रिकामा जो मनुष्य फार शहाणपणा करतो,त्याच्याकडून कोणतेही उपयॊगी किंवा मोठे काम होत नाही .
अहो रुपम अहो ध्वनी एकमेकांचे दोष न दाखवता खोटी स्तुती करणे.
अडला हरी गाढवाचे पाय धरी एखाद्या बुद्धिमान माणसालाही अडचणीच्या वेळी मूर्ख माणसाची विनवणी करावी लागते .
अगं अगं म्हशी मला कोठे नेशी स्वत:ची चूक मान्य करण्याऐवजी त्यासाठी इतरांवर दोष ठेवणे.
असेल दिवाळी तर नसेल शिमगा असेल तेव्हा भरपूर खर्च उधळपट्टी करणे, नसेल तेव्हा उपाशी राहणे.
अडली गाय फटके खाय संकटात किंवा अडचणीत सापडलेल्यानाच अधिक त्रास दिला जातो.
अळी मिळी गूप चिळी रहस्य उलघडू नये म्हणून सर्वांनी शांत बसणे.
अटक्याचा सोंठा, थेरझारा सौदा अडल्या कामासाठी अधिक अडचणीत आलेल्या माणसांची केविलवाणी स्तिथी होणे.
अघळपघळ आणि घाल गोंधळ मोठमोठ्या बाता करणारा माणूस कामात व्यवस्थित असतो.
अधिक सूट पाहुण्याकडे अधिक सवलतीचा अधिक कामासाठी उपयोग करणे.
आला चेच तर केला देव नाहीतर हर हर महादेव कोणतीही गोष्ट नियमितपणे करायची नाही.
आहेर नारळाचा आणि गर्जर वाजंत्र्याचा थोडेसेच करायचे पण त्याचा गाजावाज मात्र अधिक करायचा.
आत्याबाईला मिशा आल्या तर काका म्हटले जाते जी गोष्ट करणे शक्य नसते त्याबद्दल समर्थन करणे.
आई जेऊ घालीना, बाप भीक मागू देईना दोन्हीकडून अडचणीत आलेल्या माणसांची केविलवाणी स्थिती होणे.
आठ हात लाकूड नऊ हात ढलपी महत्त्वाच्या गोष्टीपेक्षा इतर बाबींचा पसाराच अधिक.
आपला तो बाब्या दुसऱ्याचे कार्टे स्वतःचे चांगले आणि दुसऱ्याचे वाईट अशी प्रवृत्ती असणे. 
आधी दिवा घरी नेला मग दुसरा मंदिरी ठेवा प्रथम आपले घर सांभाळावे नंतर सार्वजनिक काम करावे.
आणतो उसनवारी, मिरवतो जमादारी दरिद्री माणूस मोठेपणाचा आव आणतो.
आधी जाते बुद्धी मग जाते भांडवल आधी माणसाचा विवेक नष्ट होतो नंतर त्याचे नुकसान होते.
आधीच उल्हास त्यात फाल्गुन मास मुळातच आळशी असणाऱ्या माणसाच्या बाबतीत त्याच्या आळशी वृत्तीला पोषक अवस्था निर्माण होणे .
आज रोख उद्या उधार पैसे देऊन विकत घ्यावे,उधारी ठेऊ नये .
आयत्या बिळावर नागोबा कष्ट न करता,सहज मिळणाऱ्या संपत्तीवर कब्जा करणे .
आईजीच्या जीवावर बाईजी उदार दुसर्‍याचा पैसा खर्च करून औदार्य दाखविणे.
आईचा काळ बायकोचा मवाळ आईकडे दुर्लक्ष करून बायकोची काळजी घेणारा
आपलेच दात,आपलेच ओठ आपल्याच माणसाने चूक केल्यामुळे निर्माण झालेली अडचणीची स्थिती
आवळा देऊन कोहळा काढणे क्षुल्लक गोष्टीचा मोबदल्यात मोठा लाभ करून घेणे.
आपला हात जगन्नाथ आपली प्रगती आपल्या कर्तृत्वावर अवलंबून असते.
आधी पोटोबा,मग  विठोबा पहिले पोटाची सोय पहावी,नंतर देवधर्म करावा .
आचार भ्रष्टी सदा कष्टी ज्याचे आचार विचार चांगले नसतात. तो नेहमी दु:खी असतो.
आठ हात लाकूड अन नऊ हात ढिपली अत्यंत मूर्खपणाची अतिशयोक्ती.
आलीया भोगाशी असावे सादर कुरकुर न करता निर्माण झालेली परिस्थिती स्वीकारणे.
आधी शिदोरी मग जेजूरी आधी भोजन मग देवपूजा
आले राजाजीच्या मना,तेथे कोणाचे चालेना श्रेष्ठ व्यक्तीच्या इच्छेपुढे कोणाचे काहीही चालत नाही .
आपल्याच पोळीवर तूप ओढणे फक्त स्वत:चाच फायदा साधून घेणे.
आंधळा मागतो एक डोळा,देव देतो दोन डोळे अपेक्षेहून जास्त मिळणे .
आंधळं दळत,कुत्रं पीठ खातं  एकाने काम करावे,त्याचा फायदा दुसऱ्याने घ्यावा .


“इ” , “उ” , “ए”
 
इकडे आड तिकडे विहिर दोन्ही बाजूंनी सारखीच अडचणीची स्थिती
इच्छा तसे फळ जशी वासना असते तसे फळ मिळते.
इन मीन सव्वातीन अगदीच अल्पसंख्या असणे.
उचलली जीभ लावली टाळ्याला विचार न करता बोलणे.
उसवल्यास दोरा भरी, निसवल्यास काय करी कोणतीही गोष्ट विकोपास गेल्यावर काहीही उपाय नसतो.
उथळ पाण्याला खळखळाट फार अंगी थोडासा गुण असणारा माणूस जास्त बढाई मारतो.
उपट सूळ घे खांद्यावर नसते लचांड मागे लावून घेणे.
उडाला कावळा, बुडाला तर बेडूक निश्चित निर्णय न देणे.
उतावळा नवरा गुढघ्याला बाशिंग अतिशय उतावळेपणाने होणारे मूर्खपणाचे दर्शन.
उभारले राजवाडे तेथे आले मनकवडे श्रीमंत माणसांभोवती खुशमस्करे भोवतातच.
उधारीचे पोते, सव्वा हात रिते उधारीने बेतलेला माळ नेहमीच कमी भरतो, मेहेरबानीने मिळालेल्या वस्तूत कमतरता असतेच.
उंदराला मांजर साक्ष परस्परांच्या स्वार्थासाठी लबाड माणसांनी एकमेकांना साथ देणे
ऊस गोड लागला म्हणून मुळासकट खाऊ नये कोणत्याही चांगल्या गोष्टींचा किंवा एखाद्याच्या चांगुलपणाचा फायदा घेऊ नये.
एका हाताने टाळी वाजत नाही दोघांच्या भांडणात एकट्यालाच दोष देता येत नाही.
एका कानाने ऐकणे व दुसऱ्या कानाने सोडून देणे एखादी गोष्ट ऐकून ती लगेच दुर्लक्षित करणे.
एक पुती रडे सात पुती रडे सगळेच जण असंतुष्ट असतात.
एका माळेचे मणी सगळेच सारखे, सगळेच सारख्या वृत्तीचे.
एका म्यानात दोन तलवारी राहू शकत नाही दोन सारख्या क्षमतेच्या व्यक्ती एकत्र राहू शकत नाही.
एवी न तेवी भर गो देवी प्रतिकूल परिस्थितीत रडत बसून काय उपयोग?
एक ना धड भराभर चिंध्या खूप कामे घेऊन एकही नीट न करणे.
ऐकावे जनाचे, करावे मनाचे सर्वांचा विचार घ्यावा व आपल्यास योग्य वाटेल तेच करावे.
ऐतखाऊ गोसावी, ताळभैरव बैरागी आळशी लोकांची कित्येक वेळा चंगळ असते.
time: 0.0123579502