क्रियापदाचे प्रकार (Types of verb)


क्रियापदाचे प्रकार

१. स्थिती ( जे आहे ते ) व स्थित्यंतर ( दुसरी अवस्था ) क्रियापद :

' अस ' हा धातू स्थिती दाखवतो तर ' हो ' हा धातू स्थित्यंतर दाखवितो. 

१. मी विद्यार्थी आहे. ( अस - धातू - पहिली अवस्था )
२. मी उपजिल्हाधिकारी झालो. ( हो  - धातू - दुसरी अवस्था)

२. सकर्मक क्रियापद :
' वाक्याचा अर्थ पूर्ण होण्यासाठी कर्माची गरज भासल्यास म्हणजेच कर्म उपस्थित असल्यास त्यास ' सकर्मक क्रियापद ' म्हणतात. 

१. सरला पात्र लिहिते
२. अमित आंबा खातो
३. देवकी तक्रार करते
४. आजी दृष्ट काढते

३. अकर्मक क्रियापद :

' क्रिया कर्त्यापासून सुरु होऊन कार्ट्यापाशीच थांबत असेल म्हणजेच कर्म नसल्यास त्यास ' अकर्मक क्रियापद ' म्हणतात. 

१. मला थंडी वाजते
२. वाघाला पाहताच हरीण पळाले
३. मला चंद्र दिसतो
४. सर्वांना मराठी आवडते

४. व्दिकर्मक क्रियापद :

ज्या वाक्यात दोन कर्म असतात त्यांना ' व्दिकर्मक क्रियापद ' म्हणतात. 

१. तू नारायणला पुस्तक दे. 
२. शिक्षक विध्यार्थ्यांना मराठी शिकवतात. 
३. शिक्षक विध्यार्थ्यांना प्रश्न विचारतात. 
४. यशोदाने श्रीकृष्णाला लोणी दिले. 

प्रत्यक्ष कर्म - वस्तुवाचक कर्म प्रत्यक्ष कर्म असतात. त्यांची विभक्ती ' द्वितीया  ' मानतात. 
अप्रत्यक्ष कर्म - व्यक्तिवाचक कर्माला अप्रत्यक्ष कर्म म्हणतात. त्यांची विभक्ती ' चतुर्थी ' मानतात. 
उदा. द्रोणाचार्य     अर्जुनाला       धनुर्विद्या      शिकवतात. 
                      अप्रत्यक्षकर्म    प्रत्यक्षकर्म             

५. उभयविद क्रियापद :

एकच क्रियापद सकर्मक व अकर्मक अश्या दोन्ही अर्थाने आल्यास त्यास ' उभयविद क्रियापद ' म्हणतात. 

१. रिनाने लाकडी बॅट मोडली. ( सकर्मक )
२. ती लाकडी बॅट मोडली. ( अकर्मक )

३. तिने घराची खिडकी उघडली. ( सकर्मक )
४. तिच्या घराची खिडकी उघडली. ( अकर्मक )

६. संयुक्त क्रियापद ( धातुसाहित + सहायक क्रियापद ) :

धातुसाहित + सहायक क्रियापद अशी रचना असून एकाच कृतीचा बोध झाल्यास त्यास ' संयुक्त क्रियापद ' म्हणतात. 

१. राजा, एवढा लाडू खाऊन जा. ( दोन क्रियांचा बोध - संयुक्त क्रियापद नाही )
२. राजा, एवढा लाडू खाऊन टाक. ( एकाच कृतीचा बोध - संयुक्त क्रियापद आहे.)
३. मला नोकरी सोडावी लागली
४. माझा निबंध लिहून झाला

७. सिद्ध क्रियापद :

उठ, बस, कर, जा, खा, पी, ये यांना सिद्ध धातू म्हणतात. यापासून तयार केलेल्या क्रियापदास ' सिद्ध क्रियापद ' म्हणतात. 

उदा. जा - जातो, ये - येतो, खा - खातो, बस - बसतो, कर - करतो इ. 
 
time: 0.0368249416